Mało kto wraca z kursu na prawo jazdy z poczuciem, że pewnie panuje nad samochodem w każdej sytuacji, a mimo to większość z nas przez dziesięciolecia nie robi nic, żeby tę wiedzę uzupełnić. Dopiero niespodziewany poślizg na mokrej nawierzchni albo gwałtowne hamowanie przed wyskakującym z bocznej drogi autem uświadamia, jak niewiele ćwiczyliśmy takie scenariusze. Od dłuższego czasu uważam, że doskonalenie techniki jazdy jest jednym z tych tematów, o których wszyscy wiedzą, że warto się nim zająć, ale mało kto naprawdę to robi. W tym tekście opisuję swoje zdanie na temat takich szkoleń, to, czego można się po nich spodziewać, i to, gdzie według mnie kończą się ich możliwości.
Czego nie uczy kurs na prawo jazdy?
Egzamin na prawo jazdy sprawdza podstawowe umiejętności, takie jak parkowanie, ruszanie ze wzniesienia czy poruszanie się w ruchu miejskim. To zupełnie wystarczy, żeby legalnie wyjechać na drogę, ale niewiele mówi o tym, jak samochód zachowuje się przy gwałtownym manewrze albo na śliskiej nawierzchni. Instruktor na kursie nie ma zwykle możliwości, żeby w bezpieczny sposób wprowadzić kursanta w poślizg albo pozwolić mu przećwiczyć hamowanie awaryjne z dużej prędkości.
Dlatego uważam, że takie szkolenie z techniki jazdy to uzupełnienie, a nie luksus. Kierowca, który choć raz poczuł, jak pracuje ABS pod nogą, i zobaczył, że samochód skręca mimo mocno wciśniętego hamulca, reaguje potem spokojniej. W sytuacji awaryjnej ma to ogromne znaczenie, bo panika zazwyczaj prowadzi do błędnych decyzji, a doświadczenie ją tłumi.
Co faktycznie daje kurs doskonalenia jazdy?
Zakres programów bywa różny, ale większość z nich opiera się na kilku podobnych elementach, które przy dobrze poprowadzonych zajęciach rzeczywiście zmieniają nawyki. Z mojego punktu widzenia najcenniejsze są następujące umiejętności:
- prawidłowa pozycja za kierownicą, która poprawia kontrolę nad autem i zmniejsza zmęczenie na dłuższej trasie;
- hamowanie awaryjne z pełnym naciskiem na pedał, które większość kierowców wykonuje zbyt ostrożnie;
- patrzenie tam, dokąd chcemy jechać, a nie na przeszkodę, której chcemy uniknąć;
- rozpoznawanie podsterowności i nadsterowności oraz reagowanie na nie bez nerwowych ruchów kierownicą;
- płynne operowanie gazem i hamulcem, które ułatwia przejazd zakrętu i ogranicza zużycie auta.
Nie ma w tym żadnej magii, bo większość tych rzeczy da się opisać w kilku zdaniach. Różnica polega na tym, że po przećwiczeniu na torze reakcja zaczyna działać odruchowo, a nie dopiero po namyśle. Wiedza teoretyczna o hamowaniu awaryjnym niewiele daje, jeśli nigdy nie wcisnęliśmy pedału do końca, i właśnie dlatego praktyka jest tak cenna.
Jazda sportowa a bezpieczna jazda – dwa różne cele
Zanim ktoś zapisze się na jakikolwiek kurs, warto zdecydować, czego dokładnie oczekuje. Szkolenie jazdy sportowej ma inny cel niż zajęcia z bezpiecznej jazdy i nie należy ich traktować jak zamienników. Poniższa tabela porządkuje najważniejsze różnice, które według mnie mają znaczenie przy podejmowaniu decyzji.
| Cecha | Szkolenie z bezpiecznej jazdy | Kurs jazdy sportowej |
| Główny cel | unikanie wypadków na co dzień | szybkość i precyzja na torze |
| Miejsce zajęć | płyta poślizgowa, plac manewrowy | tor wyścigowy lub kartingowy |
| Samochód | własny lub szkoleniowy | często sportowy, udostępniany przez organizatora |
| Dla kogo | każdy kierowca | osoby zainteresowane motorsportem |
| Efekt na co dzień | widoczny od razu | pośredni, głównie technika i wyczucie |
Moim zdaniem większość kierowców powinna zacząć od programu nastawionego na bezpieczeństwo, a dopiero potem, jeśli pojawi się apetyt, rozważyć kurs jazdy sportowej. Doskonalenie jazdy na torze daje dużo satysfakcji, ale jego bezpośredni wpływ na codzienne dojazdy jest mniejszy, niż obiecują niektórzy organizatorzy.
Ile kosztuje taki kurs i od czego zależy cena?
Ceny są bardzo zróżnicowane, a porównanie kilku ofert zwykle ujawnia znaczne rozbieżności. Kurs doskonalenia techniki jazdy może kosztować od kilkuset złotych za krótkie, kilkugodzinne zajęcia do kilku tysięcy złotych za wielodniowe programy z samochodami sportowymi. Cena zależy od liczby godzin, wielkości grupy, miejsca i tego, czy ćwiczy się na własnym aucie, czy na pojeździe organizatora.
Dla porównania, ceny kursów doskonalenia techniki jazdy często wydają się wysokie, zwłaszcza gdy zestawi się je z kosztem kursu prawa jazdy. Uważam jednak, że to rozsądna inwestycja, jeśli dzięki niej uniknie się choćby jednej kolizji, której naprawa kosztuje więcej niż całe szkolenie. Nie chcę przy tym sugerować, że każdy drogi kurs jest wart swojej ceny, bo różnice jakości między organizatorami bywają duże.
Na co zwrócić uwagę przed zapisaniem się?
Nie każdy ośrodek prowadzi zajęcia na tym samym poziomie, a opis na stronie internetowej niewiele mówi o tym, jak naprawdę wyglądają ćwiczenia. Przed wpłatą warto zadać kilka pytań, które pomagają odsiać oferty nastawione głównie na marketing. Oto kwestie, które według mnie warto sprawdzić:
- Ilu kursantów przypada na jednego instruktora i czy każdy ma osobne auto.
- Ile minut faktycznie spędza się za kierownicą, a ile na słuchaniu teorii.
- Jakie ćwiczenia obejmuje program i czy są wśród nich hamowanie awaryjne oraz poślizg.
- Czy instruktorzy mają doświadczenie praktyczne, na przykład w motorsporcie.
- Jaki jest regulamin dotyczący szkód i czy ubezpieczenie obejmuje zajęcia na torze.
Gdzie kończą się możliwości takiego kursu?
Chcę tu być szczery z jednym zastrzeżeniem, które rzadko pada w materiałach promocyjnych. Po dobrze przeprowadzonym szkoleniu łatwo uwierzyć, że umie się znacznie więcej, niż w rzeczywistości, i właśnie ten efekt pewności siebie bywa największym zagrożeniem. Kierowca, który raz opanował poślizg na mokrej płycie, nie jest jeszcze gotowy na identyczną sytuację przy 120 km/h na autostradzie, w deszczu i z dwiema osobami w aucie.
Szkolenie poprawia reakcje, ale nie zmienia praw fizyki, więc nadmierna odwaga po kursie bywa groźniejsza niż jej brak przed nim. Z tego powodu radzę traktować nowe umiejętności jako zapas, a nie pretekst do szybszej jazdy. Najlepsi kierowcy, jakich widziałem w akcji, byli zwykle bardziej spokojni, a nie bardziej odważni.
Dla kogo to naprawdę ma sens?
Według mnie największą korzyść z takich zajęć odnoszą trzy grupy osób. Pierwsza to początkujący kierowcy, którzy dopiero zbierają doświadczenie i nie mieli jeszcze okazji doświadczyć sytuacji granicznych. Druga to osoby, które dużo jeżdżą, na przykład w pracy, ponieważ każda dodatkowa umiejętność przekłada się u nich na realne zmniejszenie ryzyka. Trzecia to ci, którzy po prostu lubią jazdę i chcą rozumieć swój samochód lepiej niż przeciętny użytkownik.
Jeśli ktoś zastanawia się, czy warto, radzę zacząć od krótkiego, tańszego programu i sprawdzić, czy daje mu to satysfakcję. Po pierwszych zajęciach zwykle wiadomo, czy temat nas wciąga i czy warto zainwestować w dłuższy kurs. A jeśli okaże się, że nie, nic nie stoi na przeszkodzie, żeby wrócić do zwykłej jazdy z odrobinę lepszym wyczuciem tego, co dzieje się pod kołami.